Stadsschouwburg viert feestje

Grote rookpluimen en vette beats leiden een meute mensen naar het Leidseplein. Al snel vallen de monden open en volgen ronkende gitaren, mooie monologen en meeslepend gezang vanaf het Ajaxbalkon. De nieuwsgierigheid is gewekt en binnen een half uur staat het gerestaureerde café-restaurant Stanislavski bomvol mensen.

De dag voor de opening bleek de belangstelling al overweldigend. Meterslange rijen voor de kassa’s voor voorstellingen als Zwanenmeer Bijlmermeer voor slechts drie euro. Op de open dag zelf zijn alle 80 voorstellingen uitverkocht en alle rondleidingen door acteurs van Toneelgroep Amsterdam volgeboekt. Een verrassing voor directeur Melle Daamen. “Dit hadden we echt niet verwacht. Ik heb er zelfs een weddenschap door verloren. Maar echt overweldigend goed. Ik weet zeker dat we nieuwe bezoekers  naar de schouwburg hebben getrokken en dat er voor hun een wereld is opengegaan.”

Nieuw en jonger publiek trekken is een van de doelstellingen van het Kunstenplan 2009-2012 van DMO, de stadsschouwburgdirecteur is daar al langer mee bezig. “Sinds mijn aanstelling in 2001 zijn we de schouwburg aan het vernieuwen en ontstoffen. De bouw van de Rabozaal is daar onderdeel van. We zijn verzelfstandigd, hebben onze organisatie veranderd, een artistieker en meer internationaal programma, andere theatertechnieken, de monumentale zaal aangepast en alle lelijke jaren zestig spullen verwijderd.”

Geen poespas

De overgang van het oude pand naar de vernieuwde Rabozaal is het punt waar de meeste mensen zich vergapen aan het interieur tijdens de open dag. Drommen mensen stappen van het klassieke trappenhuis van de schouwburg over in een wereld bestaande uit monochroom antraciet, glas en houten vloeren. Zonder ornamenten of poespas, maar met een enorme ruimtelijkheid door brede trappen en hoge vides.

De uitbreiding is een initiatief van de schouwburg, Melkweg en Toneelgroep Amsterdam (TA), die weer haar thuis vindt in de Stadsschouwburg met kantoren en twee repetitielokalen. Samen schakelden ze het Amersfoortse architectenbureau Jonkman Klinkhamer in voor de nieuwe vlakke vloer zaal met 520 stoelen en een maximale capaciteit van 1400 bezoekers. De speelvloer van 30 bij 20 meter biedt de zaal het ideale podium voor internationale theater- en dansproducties. Daamen: “We kunnen hierdoor verschillende soorten theater brengen; klassieke lijstopstelling, blackbox theater met stoelen op het toneel en ervaringstheater met het publiek aan vier zijden. De mogelijkheden zijn bijna oneindig.” Ook TA-acteur Barry Atsma is tijdens zijn rondleiding enthousiast over de Rabozaal. “Dankzij de nieuwe zaal kunnen we hier nieuwe technieken uitproberen en nieuwe soorten voorstellingen maken.”

Voorbeeldfunctie

De vernieuwde Stadschouwburg is een voorbeeld van wat  het Kunstenplan 2009-2012 beoogt.  Zo sluit het nieuwe theatercafé Stanislavski en de programmering aan op de cultuurverbondenheid en sociale ambitie die de gemeente graag ziet; cultuur bereikbaar maken voor iedereen en via kunst en cultuur relaties tussen mensen en de stad te versterken. “Stanislavski is elke dag vanaf acht uur ’s ochtends open, je kunt op elk moment van de dag de Schouwburg binnen.  En met de programmering kun je net zo makkelijk naar het theater als naar de bioscoop”, zegt Daamen. “De schouwburg staat dus weer middenin de maatschappij, midden in de stad en is bereikbaar voor iedereen.”

 “We willen meer internationaal toneel naar Amsterdam trekken. Daarvoor zijn we een goed netwerk aan het opbouwen. We willen ook verder met Expanding Theatre, waarbij we actuele thema’s gebruiken om de grenzen van theater op te zoeken, zoals tijdens de nacht van de Amerikaanse verkiezingen.”

De gemeente Amsterdam heeft voor de verbouwing ongeveer 37 miljoen euro uitgetrokken. Daamen: “DMO was budgetbeheerder en regelde de financiën. Ik was namens de gemeente gedelegeerd projectleider van de verbouwing en had dus zeer intensief contact met DMO. Zij mogen dan wel primair over het budget gaan, maar ik zag in hun wel een goede partner. Samen denken over oplossingen. De gemeente bemoeit zich niet met de inhoud van de schouwburg. Ze zeggen dus niet wat en hoe we moeten programmeren, of hoe het nieuwbouwdeel eruit moet zien. Wel zijn zij degenen die bepalen hoeveel budget we krijgen en dus welke mogelijkheden we hebben. Daardoor moet je soms luxere keuzes van tafel schuiven. We hebben nu dus bijvoorbeeld geen goede zonwering voor het kantorengedeelte. Dat soort kinderziektes gaan we de komende tijd oplossen.”

Voor de directeur is het een opluchting dat de verbouwing na bijna zeven jaar klaar is. “Het is een heftig proces, we hebben de nodige tegenslagen gehad. Er waren momenten dat ik het even niet zag zitten, maar de gemeente is het schouwburgproject blijven steunen. Nu hoor je mensen zeggen dat dit project een succes is. En ja, dat is het eigenlijk ook. Dat zie je alleen al aan de enorme opkomst vandaag. Echt een dag om trots op te zijn.”